Ένα μικρό λεύκωμα με τίτλο «Θεσσαλονίκη, 23 αιώνες» έπεσε πρόσφατα στα χέρια μου. Το λεύκωμα αυτό είναι η έντυπη έκδοση μιας έκθεσης φωτογραφιών που έλαβε χώρα τον Φεβρουάριο του 1985, στην γκαλερί «F» της Αθήνας.
Γιατί το 1985 και γιατί στην Αθήνα; Πώς συνδέεται ο θεσμός της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας με έναν επιχρωματιστή φωτογραφιών από τη Θεσσαλονίκη;
Το 1985 η Θεσσαλονίκη γιόρταζε τα 2300 χρόνια της. Παράλληλα, το 1985 ήταν η χρονιά που η τότε Υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη, καθιέρωσε τον θεσμό της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας με στόχο την ανάδειξη του ευρωπαϊκού πολιτισμού και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Πρώτη Πολιτιστική Πρωτεύουσα ανακηρύχθηκε η Αθήνα.
Σε αυτό το πλαίσιο, λοιπόν, πραγματοποιήθηκε η προαναφερθείσα έκθεση. Περιελάμβανε επιχρωματισμένες φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης, φωτογραφίες που είχαν χρησιμοποιθεί και ως καρτ ποστάλ. Την έκθεση συνόδευαν δύο κείμενα: ένα του γνωστού ποιητή και πεζογράοφυ Γιώργου Ιωάννου και ένα του καλλιτέχνη και, εν προκειμένω, επιχρωματιστή των φωτογραφιών Θανάση Νέτα.
Αξίζει να παραθέσω τα λόγια του Γ.Ιωάννου για τον Θ.Νέτα:
Οι φωτογραφίες ήταν, βέβαια, ασπρόμαυρες. Υπήρχαν όμως και μερικές έγχρωμες σειρές, καμωμένες με τις μεθόδους της εποχής: βάψιμο με το πενάκι. Στις μέρες μας, στο έργο αυτό έχει επιδοθεί, και με άριστα μάλιστα αποτελέσματα, ο Θανάσης Νέτας, πολυτάλαντος καλλιτέχνης και λάτρης της Θεσσαλονίκης. Η τεράστια συλλογή φωτογραφιών της πόλεως που διαθέτει και η λεπτότητα με την οποία έχει χρωματίσει, όσες έχει χρωματίσει, δεν μπορεί να αφήσει αδιάφορο κανέναν.
Ένα δείγμα από το λεύκωμα:
Η φωτογραφιά πρέπει να είναι των αρχών του (20ου) αιώνα. Η παραλία δεν έχει πια τείχη, αλλά ο Λευκός Πύργος περιτριγυρίζεται ακόμα απ’τα δικά του, που κατεδαφίστηκαν το 1904. Η θάλασσα είναι ήρεμη και τα σπίτια χαμηλά. Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη μέσα από πλεούμενο. Στο βάθος, το βουνό Χορτιάτης ή Κισσός.
Ποιος είναι ο Θανάσης Νέτας;
Με τη σειρά του ο Θ.Νέτας αναφέρει – και παράλληλα μας δίνει κάποια βιογραφικά στοιχεία:
Γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη το 1945. Θυμάμαι τις γειτονιές που με μεγάλωσαν, Αντιγονιδών, Βαρδάρη, Διοικητήριο, Τούμπα, Καστριτσίου. […] Θυμάμαι δασκάλους και καθηγητές, τους φίλους μου […] ακόμα και τον Γιώργο Πολυχρονίδη που αγαπούσε τα μεγάλα φορτηγά – σ’ένα από αυτά τα φορτηγά του πατέρα του με έβαλε ένα βράδυ και έφυγα για την Αθήνα.
[…] Παράλληλα με το γυμνάσιο, παρακολούθησα μαθήματα στη Σχολή Θεάτρου του Κυριαζή Χαρατσάρη και κοντά σ’αυτό έκανα σκηνογραφίες και ζωγραφική.
Από αγάπη και μεράκι μαζεύω και αντιγράφω φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης […]
Έτσι σιγά-σιγά, οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες των άγνωστων (για μένα τουλάχιστον) φωτογράφων του περασμένου αιώνα και της αρχής του αιώνα μας, άρχισαν να παίρνουν χρώμα σ’ένα παιχνίδι αναζήτησης, τι;… Ακόμη, δεν μπορώ να προσδιορίσω τι, έτσι που να καταλήξει πια συστηματική δουλειά, μέσα στα πλαίσια της εκπομπής «Πανόραμα του αιώνα» του Λέοντα Λοΐσιου και Φώτου Λαμπρινού, όπου η φωτογραφίες αυτές λειτούργησαν και σαν ιντερμέδιο ανάμεσα στα ασπρόμαυρα επίκαιρα της εποχής εκείνης.
Και να, το 1985 η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ γιορτάζει τα 2.300 χρόνια της, τους 23 αιώνες της. Με την έκθεσή μου αυτή έρχομαι να της ευχηθώ αιώνες ατέλειωτους.
Επεισόδιο της εκπομπής «Πανόραμα του αιώνα» όπου συμπεριλαμβάνονται οι επιχρωματισμένες φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης διά χειρός Θανάση Νέτα:
Πολυσχιδής καλλιτέχνης
Από όσα άλλα κατάφερα να εντοπίσω στο διαδίκτυο για το έργο του Θανάση Νέτα – υποτεθείσθω πως δεν πρόκειται για συνωνυμία (!) – παραθέτω ενδεικτικά τα εξής:
Έχει σχεδιάσει το εξώφυλλο της ποιητικής συλλογής του Ντίνου Σιώτη «Απόπειρα» (1969)
Έχει σκηνοθετήσει διάφορες εκπομπές και ταινίες, όπως η μικρού μήκους «Η αφήγηση της Αντιγόνης» (1974)
Εντόπισα και ένα πολύ ενδιαφέρον animation από τις εκλογές του 1974:
(αν δε δουλέψει το βίντεο, εδώ το link: https://www.facebook.com/watch/?v=604497795233683)
Υπήρξε διευθυντής του τμήματος κινουμένων σχεδίων της ΕΤ1 (τουλάχιστον) κατά την περίοδο 1987-1990:
Εδώ κλείνει αυτός ο μικρός φόρος τιμής στο έργο του καλλιτέχνη Θανάση Νέτα. Οποιαδήποτε επιπλέον πληροφορία προκύψει θα προσπαθήσω να την προσθέσω στο παρόν άρθρο.
Όσο για το λεύκωμα «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 23 αιώνες», αναζητήστε το στην κοντινή σας Δημοτική Βιβλιοθήκη, αξίζει τον κόπο!
Leave a Reply